In gesprek met Onno de Jong

Onno de Jong en Rik Teuben hebben onlangs de Compactwaaier ‘stragile software testen’ uitgebracht. Stragile testen is gestructureerd testen met de mindset van een agile aanpak. De waaier is een praktisch ondersteunend hulpmiddel die antwoord kan geven op herkenbare vragen. Opvallend is de vorm en daardoor het gebruiksgemak van de waaier. Hij past in je binnenzak. Maar halen mensen hem in de praktijk ook uit die binnenzak om hem te gebruiken? We vragen het aan één van de schrijvers, Onno de Jong.

1. Onno, kun je je kort voorstellen en aangeven hoe een afgestudeerd wiskundige in het testvak terecht komt?
Onno de Jong, 52 jaar, woonachtig in Alphen aan den Rijn. Tijdens mijn studie wiskunde in 1979 begonnen in de automatisering en vanaf 1990 heb ik mij toegelegd op het testen. In het testen vind ik veel terug van de wiskunde, bijvoorbeeld de grondbeginselen van de logica bij het gebruik van testtechnieken, een analytische geest helpt ook bij het bedenken hoe volledig en dekkend testgevallen zijn.

2. Wat is de link met Rik Teuben?
Rik heb ik ontmoet op een EuroStar conferentie. Bleek dat we na elkaar als testmanager voor de zelfde opdrachtgever hebben gewerkt. Gaandeweg bleken onze visies op testen op veel punten overeen te komen, maar er was voldoende ruimte voor discussie. Inspirerend om samen te werken met iemand die zo gepassioneerd is over zijn vak.

3. Waarom een boekje uitgeven in de vorm van een kleurenwaaier?
Het valt ons op dat veel ICT-ers en businessmedewerkers de meest basale testkennis nog ontberen. Toch hebben ze een belangrijke rol in het testproces. We willen juist ook  de testers aanspreken die nog niet professioneel met testen bezig zijn. Daarbij laten we het in het midden of dat structured (scripted) of agile moet. Het is niet bedoeld als vakliteratuur natuurlijk, maar gewoon als geheugensteuntje voor die groep die nog niet professioneel (genoeg) met testen bezig is zoals ontwikkelaars, Functioneel- en technisch  applicatiebeheerders.

4. En waarom dit onderwerp? Was de agile aanpak niet gestructureerd genoeg of was gestructureerd testen niet agile genoeg?
De spijker op z’n kop. Als rode draad door onze gezamenlijke ervaring loopt dat volledig werken vanuit structuur, alles van te voren vast willen leggen, formele scheiding van functies en verantwoordelijkheden soms te benauwend is (en daardoor contraproductief werkt) in dynamische projecten, terwijl anderzijds een Agile aanpak niet zonder basisstructuur en ouderwets testvakmanschap kan. We zien Agile als een mindset. Niet  als een methode. Het agile manifesto schrijft niets methodisch voor. Een methode als Scrum blijkt in de praktijk helemaal niet zo agile te zijn als ze zeggen. Blijf maar eens zitten tijdens een stand-up meeting. dan merk je het wel. Structured werken met een agile mindset is volgens ons prima mogelijk!

5. Welk lezerspubliek richten jullie je op?
Eigenlijk iedereen die bereid is over z’n eigen muur heen te kijken of soms even behoefte heeft aan geheugensteuntje. Vlak voor een vergadering. Of alle testconsultants die weliswaar gecertificeerd zijn, maar toch net even vergeten zijn hoe het ook al weer zat met de testmaten en coverage vraagstukjes. 

6. Hoe hebben jullie de herkenbare vragen verzameld?
We hebben een top-10 gemaakt van vragen, die volgens ons op dit moment het meest prangend zijn. Die hebben we getoetst in onze omgeving. Niet direct, maar zijdelings tijdens gesprekken met testcollega’s en opdrachtgevers. regelmatig vielen er onderwerpen af, en kwamen er nieuwe onderwerpen bij. Maar het moest wel compact blijven natuurlijk.

7. Is de waaier niet te compact? Is de diepgang voldoende?
Ja hoor eens, het is geen boek! Niet voor niets is de vraag opgenomen welke literatuur we gebruikt hebben bij het samenstellen van de waaier. De compactwaaier biedt vele toepassingsmogelijkheden. Gebruik hem eens bij het reviewen van een mastertestplan. Staat alles erin? Of gebruik hem tijdens een projectoverleg om op een leuke manier de dialoog te stroomlijnen. Pak er een paar vragen uit en filosofeer daar verder over met het testteam. Of iets heel anders. Pak in een verloren moment, bijvoorbeeld op weg naar huis, een bladzijde er uit en laat eens bezinken wat je die dag er echt mee gedaan hebt. Het is een aanzet tot nadenken. Juist niet bedoeld om het nadenken te stoppen. Dat is volgens ons een ernstig voordeel ten opzichte van dikke boeken….  

8. Hoe zijn de reacties van de lezers tot nu toe?
Uitsluitend positief. Leuk hoor! Vooral ook van buiten de testcommunity zoals FAB-ers- TAB-ers en projectleiders. Ook in scrumteams vindt de waaier inmiddels gretig aftrek. Ik moet eerlijk zeggen: Dat doet me deugd. Het wordt echt gebruikt!

9. Je interesse ligt niet alleen bij de techniek, maar vooral bij de wijze waarop teams kunnen samenwerken om te komen tot succesvolle projecten.
Vanwaar die interesse voor succesvol samenwerkende team?
Eén van de  overeenkomsten tussen Rik en mij is het inzicht en de overtuiging  dat de basis voor goed vakmanschap in testen ligt in kennis en goede toepassing van je technieken. Maar iemand die alleen zijn technieken kent nog geen goed vakman is. Met name testers hebben in projecten een bijzondere positie, waarbij een beroep gedaan wordt op constructief samenwerken. Slecht nieuws, tijdsdruk, klant-wil-toch-iets-anders, hoe ga je er mee om, hoe communiceer je er over?
Ook het vakgebied testen erkent het belang van de menselijke factor steeds meer. Je ziet het op alle grote testcongressen steeds vaker als thema opduiken. In zijn lezing voor TestNet afgelopen noemde Stuart Reid de “Soft Skills” de meest onderscheidende factor om succesvol te zijn.
Alleen, als je vraagt hoe dit nou ingevuld wordt, blijft het toch vaak nog stil. Testers weten wel dat het belangrijk is, maar hebben weinig idee over hoe het in te vullen. Er ontstaan steeds meer initiatieven om hier verandering in aan te brengen.

10. Kun je een voorbeeld geven van hoe teams moeten samenwerken om een project tot een succes te maken?
Teams bestaan uit mensen en ieder mens heeft zo zijn/haar eigenaardigheden. De samenstelling van het team is van groot belang, maar dat heb je vaak niet voor het kiezen. Waar je wel invloed op hebt is de wijze, waarop teamleden met elkaar omgaan. Informatie delen, een gemeenschappelijk doel, maar ook een gemeenschappelijk uitgangspunt, helderheid in verantwoordelijkheden, commitment, vertrouwen. Het gaat er steeds meer om de goede dingen te doen in plaats van je alleen te richten op de dingen heel goed te doen. Dat vereist dus continue afstemming met elkaar. De tester moet de rol van bruggenbouwer oppakken in plaats van spelbreker.

11. En een voorbeeld van wat teams juist niet moeten doen als het aankomt op samenwerken?
Beginnen voordat er gemeenschappelijk draagvlak is en visie op wat het doel is, het bestaansrecht van het team. Verder is het uitgangspunt om ergens ‘vóór te knokken’ in plaats van ergens ‘tégen te knokken’ veel gezonder en vele malen effectiever.

12. Kunnen we nog meer waaiers van jullie verwachten in de toekomst?
Ach, dat valt nog te bezien. Het lijkt ons wel erg leuk. Er is voldoende materiaal over software testen om meerdere waaiers te vullen. Maar ook onderwerpen buiten het testveld bieden mogelijkheden. U hoort nog van ons. Zullen we het zo afspreken?

13. Wil je als laatste nog iets kwijt over de compactwaaier, over jezelf of over een ander onderwerp?
“In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister” zei Goethe eens. Zullen we het hier dus maar bij laten?

==============================
Onno de Jong
www.compactwaaier.com