In gesprek met Boukje en Peter

Tijdens de Dutch Testing Conference, die plaatsvond op 21 april 2010,  heeft de presentatie van Boukje van Tulder (Logica) en Peter Wanders (KLM) met de titel “Omgaan met complexiteit, op zoek naar een andere basis voor vertrouwen” de prijs gewonnen voor de beste presentatie van de dag. De zogenaamde ‘Best presentation award’. Omdat onlangs via dit Twitter bericht te lezen viel dat de vooraf ingestuurde abstract totaal niet was terug te zien in de presentatie, leek het me goed om Boukje en Peter nogmaals via een aantal vragen aan het woord te laten over dit onderwerp.

Vraag 1
Kunnen jullie je kort voorstellen en aangeven hoe jullie in het testvak terecht gekomen zijn?

Boukje: We werken allebei bij de KLM. Ik vanuit Logica als consultant en Peter is inmiddels 10 jaar in dienst bij KLM. We hebben elkaar gevonden in de ambitie om dingen te verbeteren. Ik kijk vooral vanuit een organisatorische invalshoek, Peter meer vanuit de technische hoek.

Peter:
Klopt, bij de KLM ben ik begonnen als programmeur/analist en 3 jaar geleden ben ik bij test management gaan werken.

Vraag 2
Kunnen jullie nog even kort uiteenzetten waar jullie presentatie over ging, voor de mensen die de DTC niet hebben bezocht.

Boukje: Testers koesteren een gezond wantrouwen jegens techniek en techneuten, daar worden ze voor betaald. We kennen allemaal wel voorbeelden van ‘kleine’ aanpassingen die zogenaamd geen kwaad kunnen, maar wel het hele systeem plat leggen.
Maar de wereld om ons heen wordt steeds complexer en dus neemt de noodzaak om meer te testen toe. Waar je voorheen klaar was met het testen van één systeem met een enkele interface, moet je nu soms een hele keten optuigen om er zeker van te zijn dat er geen onbedoelde fouten in andere systemen optreden.  Met als gevolg dat de kans dat er bij de uitvoering van de test iets misgaat toeneemt. De doorlooptijd en kosten van testen kunnen zo enorm oplopen. Kan dat niet anders?

Peter:
In deze presentatie pleiten wij ervoor om naar alternatieven te zoeken en dragen we suggesties aan. De rode draad is dat je zowel moet streven naar overzicht, inzicht in de complexe omgeving als streven naar onafhankelijk kunnen werken, maar wel in lijn met het geheel. We gaan er overigens van uit dat je de toename van complexiteit in onze (IT)wereld niet tegen kunt gaan. Het zijn dus geen suggesties voor versimpeling.

Vraag 3
Wat vinden jullie van de kritiek die te lezen was via Twitter? Dekt volgens jullie de ingestuurde abstract wel de inhoud van de presentatie?
Boukje: Jazeker! Het verschil van de abstract en de presentatie is een kwestie van verwachtingen. De dame die de kritiek leverde had misschien gehoopt op kant en klare oplossingen. Onze oplossingen dringen de complexiteit niet terug (dat hebben we ook benadrukt), maar zorgen ervoor dat je er beter mee kunt omgaan. De bedoeling van ons verhaal was om een basis te geven voor de richting waarin je moet denken wanneer je gaat investeren in de toekomst. We hebben er juist voor gewaakt om gedetailleerd op technische oplossingen in te gaan, de genoemde suggesties dienden ter illustratie van het verhaal: welke aspecten moet je in gedachten houden als je het (test) werk behapbaar wilt houden.

Vraag 4
Is jullie onderwerp alleen voortgekomen uit jullie opdracht(en) bij de KLM of ook uit ervaringen van eerdere opdrachten? Zo ja welke?
Peter: Het grootste deel van mijn IT-carrière heb ik bij de KLM gewerkt. De meeste suggesties heb ik daarom gebaseerd op mijn IT ervaringen binnen de KLM.

Boukje:
Het onderwerp leefde bij mij al voor ik bij KLM kwam. Bij eerdere opdrachten bij grote banken was de complexiteit ook al een belangrijk thema. Ik denk dat het thema tegenwoordig ook voor kleinere bedrijven speelt, ook die zijn vaak een onderdeel van een keten en hebben met interfaces en verschillende media. 

Vraag 5
Tijdens jullie presentatie gaven jullie aan welke twee doelen jullie willen nastreven. Namelijk om “zicht, inzicht en overzicht te krijgen” en “ongestoord te kunnen bouwen en testen”. Pasklare antwoorden waren er niet, maar wel een aantal suggesties.
Één suggestie is het gebruik van “one click information access”. Op zich erg handig, maar vergt dat niet heel erg veel tijd qua opzet en onderhoud? Met andere woorden hoe krijg je de business zover dat ze daar in willen (blijven) investeren?
Peter: Wat we in de presentatie hebben willen duidelijk maken is dat “one click information access” niet een doel op zich is, maar dat het een principe is waar je efficiënte methoden en tools aan herkent. Het tool dat we toonden om inzicht te verschaffen in de beschikbaar van E2E SOA ketens was een mooi voorbeeld van dit principe. Dit omdat dit tool precies die informatie toont die gebruikers nodig hebben. Details zijn onder 1 muisklik beschikbaar. En het efficiente is dat deze actuele keteninformatie geautomatiseerd uit de keten gehaald  wordt, ofwel niemand hoeft er lijstjes voor bij te houden. Daarna hebben we suggestie van hyperdocumentatie à la wikipedia aangedragen. Ik vind het absurd dat er nog steeds veel softwarespecificaties aangeleverd worden in losse Office documenten waarin hyperlinks niet of minimaal gebruikt worden. En dat terwijl hyperlinks al 20 jaar gemeengoed zijn! In het huidige SOA tijdperk waarin de complexiteit ons boven het hoofd dreigt te groeien kunnen we het ons niet meer veroorloven veel tijd kwijt te zijn met zoeken naar informatie. Informatie mag slechts enkele muisklikken weg zijn. Daarom het belang van “one click information access”.

Boukje:
Veranderingen brengen altijd investeringen mee, maar daar ontkom je niet aan. We zeggen niet dat het makkelijker wordt als je de suggesties opvolgt, maar wel dat wanneer je het niet doet je zult vast lopen. 

Vraag 6
Gaan jullie nog verder met dit onderwerp? Bijvoorbeeld andere presentaties, whitepaper of een boek?
Peter:  Ja, ik ben bezig een boek te schrijven waarin ik een nieuwe wijze van software specificatie voorstel waarin het “one-click information access” principe centraal staat. Kern van de zaak is dat elke rol in het ontwikkeltraject (business analist, IT achitect, informatie analist, tester en developer) voortbouwt op de deliverable van zijn voorganger in het proces. Dit in tegenstelling tot onze huidige werkwijze waarin elke rol het werk van zijn voorganger tot zich neemt en “from scratch” zijn eigen deliverables gaat maken.
Doordat alle betrokkenen in hetzelfde hyperdocument zitten te werken krijgt iedereen veel meer feedback op wat ze opleveren. Doorklikken van een willekeurige business rule naar zijn implementatie in de softwarespecificatie, testscenario’s en code gaat eenvoudig – “one click information access”. Daarnaast wordt bij deze ontwikkelmethode op een andere wijze de “Wat-vraag” van de klant vastgelegd: requirements zijn afgeschaft – in plaats daarvan wordt de chronologische data uitwisseling tussen klant en systeem als black box vastgelegd. Daarom heet deze methode de Black Box Dialog Methode. Voor de kerst van dit jaar hoop ik mijn boek te publiceren. Het stuk over de vastlegging van de “Wat-vraag” middels Black Box Dialogs heb ik in maart 2009 beschreven op de site http://www.blackboxdialog.org . Het afgelopen jaar heb ik de Black Box Dialog Methode uitgebreid zodat het kan helpen de complexiteit van SOA omgevingen behapbaar te houden. Over deze ideeen heb ik bij de KLM een aantal presentaties gegeven.

Vraag 7
Een andere suggestie is het houden van een “papieren ketentest”. Dit lijkt op het eerste gezicht te mooi, en goedkoop, om waar te zijn. Werkt dit echt? Hebben jullie het zelf een keer uigevoerd? Is er ergens informatie voorhanden voor mensen die dit ook willen gaan uitvoeren?
Boukje: Deze werkwijze hebben we nog niet bij KLM geintroduceerd, maar en zijn wel collga’s die dit bij andere bedrijven succesvol hebben uitgevoerd. Arjan Steltenpool (Logica) en Henri Haarmans (NN) hebben hier vorig jaar op EuroSTAR over verteld.

Vraag 8
Welk spanningsveld kan het nastreven van de twee doelen geven en waarom tonen jullie suggesties aan dat dit niet zo is?
Boukje: Aan de ene kant rekening moeten houden met alles wat er in je omgeving gebeurt en wijzigt en aan de andere kant voortgang maken zonder steeds op anderen te moeten wachten is een tegenstelling. Wij laten zien dat je beide doelen kunt realiseren, mits je slimme keuzes maakt.

Vraag 9
Hadden jullie vooraf gedacht dat jullie de “Best presentation award” konden winnen met dit onderwerp? Om welke redenen denken jullie zelf dat jullie de award hebben gewonnen? En wie heeft de award mee naar huis genomen?
Boukje: We delen een werkplek bij de KLM, dus daar staat de trofee.

Peter:
  Vooraf vond ik het al spannend genoeg om in de grote zaal van het Spant een presentatie te geven en was ik totaal niet bezig met het winnen van de award. De reden dat we gewonnen hebben heeft denk ik te maken dat we met concrete suggesties kwamen hoe je met de complexiteit van SOA omgevingen om kan gaan.
Boukje: Ik denk zelf dat onze verschillende achtergrond en onze samenwerking een sympathieke indruk heeft gemaakt. We hebben geen commercieel verhaal verteld, maar juist vanuit onze overtuiging gesproken.

Vraag 10
Willen jullie als laatste nog iets kwijt over dit onderwerp, over jezelf of over een ander onderwerp?
Boukje: We hebben veel plezier beleefd aan de deelname aan de Dutch Testing Conference. Misschien gaan we wel als duo verder, haha.

================================
Boukje van Tulder (Logica) en Peter Wanders (KLM)